Ammoniakzaken

Beste VBBM boeren,

Er blijft veel gaande rondom ammoniakbeleid. We hebben recent een gesprek met ambtenaren van het ministerie gesproken over de nieuwe vrijstelling. Die stonden er zogezegd niet om te springen, en willen meer borging van ons systeem.

Uiteraard geven we niet op en gaan we bedenken hoe we de vrijstelling op een werkzame manier kunnen behouden.

Interessante topics op foodlog hieronder, bijdragen van Nicolaas Gerrits, ammoniak deskundige. Zeer de moeite waard om even door te nemen!

https://www.foodlog.nl/artikel/waarom-het-rivm-steeds-onder-vuur-ligt-ammoniakkunde-voor-dummies

https://www.foodlog.nl/artikel/waarom-het-rivm-steeds-onder-vuur-ligt-2-de-onverklaarbare-trendbreuk-van-2

https://www.foodlog.nl/artikel/rivm-onder-vuur-3-ammoniakemissie-van-nederlandse-boeren-blijkt-kleiner-dan

Manifest en motie voor bovengronds uitrijden van mest!

Manifest en motie voor verlenging bovengronds uitrijden van mest

De ‘Vereniging tot Behoud van Boer&Milieu’ (VBBM) heeft vandaag een manimest (manifest) aangeboden aan de vaste Kamercommissie van landbouw. De Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) was ook aanwezig om het manifest te ondersteunen. In het manifest pleiten zij voor toekomstbestendig mestbeleid. De huidige koers waarin technische en chemische maatregelen, om milieudoelstellingen te behalen, centraal staan, is een doodlopende weg volgens VBBM. De vereniging is al 30 jaar pleitbezorger voor mestbeleid die biologische principes volgt. Het bovengrondse aanwenden van kwaliteits- (drijf)mest is daarbij een speerpunt. De vereniging vindt de tijd rijp voor de overheid om een alternatieve koers te faciliteren. Zij vinden een bondgenoot in Tjeerd de Groot, landbouwwoordvoerder van D66, die warm pleitbezorger is van kringlooplandbouw. De Groot diende vandaag, samen met collega Futselaar (SP) een motie in om de huidige vrijstelling voor bovengronds bemesten te continueren.

Van end of pipe naar bronmaatregelen
In het manifest pleit VBBM voor de gewenste beleidsrichting; Gebaseerd op broninterventies en de biologie die leidend is. Er zijn uitstekende mogelijkheden voor emissiereductie via rantsoenmaatregelen voor vee of  het laten fermenteren, in plaats van rotten (anaerobe omzetting van eiwit) van (drijf)mest. Mest van een goede kwaliteit heeft minder stikstofverliezen door emissie of uitspoeling omdat het veel organisch gebonden stikstof bevat. Boeren die zijn verenigd in de VBBM laten koeien, dankzij broninterventies, mest produceren welke 30% minder ammoniakale stikstof bevat dan mest die geproduceerd is op een gemiddeld bedrijf in Nederland. Omdat de totale emissie dankzij VBBM management laag is zou deze mest nog gewoon bovengronds moeten kunnen worden aangewend, vindt VBBM. Te meer nu de emissiefactor van verschillende bemestingsmethodes discutabel zijn en de berekende reductie zich niet terugvertaalt in een zichtbare daling van ammoniakconcentraties in de lucht. VBBM is overtuigd dat er een kanteling plaats dient te vinden bij de wetgever die zich door moet vertalen in een andere benadering in wetenschappelijk onderzoek. Het ministerie wees dit voorjaar de vraag om verlenging van de vrijstelling voor bovengrondse bemesting resoluut van de hand. De motie van Tjeerd de Groot (D66) en Frank Futselaar (SP), om de vrijstelling voor bovengrondse bemesting te verlengen met vijf jaar, is dan ook koren op de molen van beide boerenverenigingen.

Tjeerd de Groot, landbouwwoordvoerder van D66, steunt dit manifest: “Kringlooplandbouw draagt bij aan duurzame voedselproductie die in evenwicht is met de natuur. Daarom dien ik vol overtuiging deze motie in met mijn collega Futselaar. Om de kringloop nog beter te sluiten pleit ik in de Tweede Kamer ook voor betere mestkwaliteit en een gezondere bodem. Dat is goed voor het klimaat, want het houdt het grondwater schoon en de natuur intact. Op die manier zorgen we er samen voor dat kringlooplandbouw écht de standaard wordt”.

Duurzaam mestbeleid

Erik Valk, voorzitter van de VBBM: ‘Overheid, wetenschap en politiek hebben de laatste jaren de mond vol van duurzaamheid. Wat mij betreft een holle term waar het mestbeleid aangaat. Ze weigeren de ingezette weg van technische en chemische oplossingen los te laten. Mest wordt verplicht ondergewerkt waardoor lachgasproductie uit landbouwbodems is verdubbeld (bron: RVO) door stikstofomzettingen in de bodem. Vervolgens belanden we in het klimaatdossier voor een enorme uitdaging, terwijl lachgas 320 keer CO2 is. In het verleden is de grote fout gemaakt door van de biologie af te stappen en in verschillende milieudossiers door middel van techniek en chemie oplossingen af te willen dwingen. De natuur laat zich niet sturen, mest hoort op de grond, dat heeft een reden. Het onderwerken van mest is funest voor een goed functionerend bodemleven, wat cruciaal is voor de juiste omzetting van nutriënten. De enige juiste wijze van landbouw bedrijven heeft in mijn optiek alles te maken met het volgen van de principes van de natuur. Het kàn anders, dat bewijzen boeren van de VBBM. Biedt hen dan ook de ruimte om dat te doen’.

Ook de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) ondersteunt VBBM manifest
Ook de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) was aanwezig bij de petitieaanbieding van VBBM en is positief over de ingediende motie van de Groot en Futselaar. De standpunten van de VBBM past goed bij wat NMV voor ogen heeft. Harm Wiegersma, voorzitter van NMV, was bij de manifestaanbieding aanwezig in Den Haag: ‘ Veel beleid is tot stand gekomen omdat er constant ingezet is op productiemaximalisatie en efficiency. Er zijn alleen ook betere mogelijkheden om ammoniakemissie te beperken, waar NMV absoluut voorstander van is. Waar VBBM het met name zoekt in bronaanpak zijn wij bijvoorbeeld groot voorstander van het ‘Aeromix systeem’. Door het zuurstof aan mest toe te voegen krijg je mest die minder ammoniakaal stikstof bevat en gerijpt is. Wanneer je op deze wijze ammoniakemissie kunt reduceren zou die reductie gevalideerd moeten worden, zodat het onderwerken van mest niet meer noodzakelijk is. Dat is beter voor het hele systeem, dat zien wij al jaren in. Hopelijk leidt deze motie er tevens toe dat de beleids- en wetmakers zich hier eens te meer bewust van worden er ruimte voor gaan bieden en onderzoeken faciliteren’.

In 2013 zorgde een politieke motie er voor dat boeren, die aan door VBBM gestelde voorwaarden voldoen, mest nog steeds bovengronds aan mogen wenden. Mestinjectie is bij wet verplicht maar kent volgens de vereniging vele ongewenste neveneffecten die nog steeds onderbelicht zijn. VBBM hoopt dan ook dat op het moment dat er over de motie gestemd zal worden de kamer zich net als in 2013 kamerbreed achter de motie zal scharen en de keuze maakt voor het scheppen van ruimte voor toekomstbestendig mestbeleid.

Lees meer over de missie van de VBBM hier

Nieuwsbericht vrijstelling bovengronds bemesten:

Natuurlijk bemesten

https://www.nieuweoogst.nu/nieuws/2018/06/07/kamerleden-steunen-verlenging-bovengronds-uitrijden

Kamerleden steunen verlenging bovengronds uitrijden

Kamerleden Frank Futselaar (SP) en Tjeerd de Groot (D66) dienen nog voor het zomerreces een motie in voor een verlenging van de Vrijstelling voor het bovengronds aanwenden van mest.

Een kleine groep van circa tweehonderd grondgebonden melkveehouders maakt al vijf jaar gebruik van deze vrijstelling. Die groep is er veel aan gelegen door te kunnen gaan met deze, volgens de boeren, natuurlijke manier van bemesten van hun gronden. Ook stellen ze dat deze wijze van mest aanwijzen goed is voor het bodemleven en de weidevogels.

Vijf jaar geleden, in juli 2013, werd een motie voor een vrijstelling voor de duur van vijf jaar Kamerbreed aangenomen. Het ministerie voerde de motie toen uit maar stelde in overleg met de kringloopboeren wel strikte voorwaarden.

Voorwaarden

Wie mee wil doen aan de vrijstelling moet aantoonbaar als kringloopboer werken. Dat betekent goed sturen en daarmee reduceren van stikstof en eiwit en een maximale kunstmestgift van100 kilo per hectare. Ook weidegang is een voorwaarde.

Beide maatregelen hebben een positief effect op reductie van ammoniakemissie. In de motie van de SP en D66 staat dan ook dat de voorwaarden voor de Vrijstelling ongewijzigd moeten blijven.

Natuurlijk bovengronds bemesten

 

Bovengronds mest aanwenden

De VBBM is een strijdbare vereniging voor de goede zaak: de mogelijkheid verwezenlijken voor het bovengronds aanwenden van mest. Bij wet (Besluit Gebruik Meststoffen) is deze wijze van natuurlijk bemesten sinds 1993 verboden. In plaats daarvan is het ondergronds aanwenden van mest verplicht gesteld. De VBBM heeft zich altijd verzet tegen het ondergronds inwerken van mest. Deze onnatuurlijke toediening is enerzijds geen oplossing, maar de oorzaak van problemen.

Met andere woorden:
door de vermeende hoge uitstoot van ammoniak bij het bovengronds aanwenden van mest is deze wijze niet meer toegestaan. Echter, het ondergronds aanwenden verplaatst de ammoniak naar de bodem (nitraat en lachgas vorming). Bovendien heeft mest licht en zuurstof nodig, om vervolgens door bacteriën en allerlei organismen klaar wordt gemaakt als voeding in de bodem. Dit natuurlijke proces wordt verstoord door ondergrondse aanwending: de mest die op deze wijze in de grond wordt gebracht onttrekt zuurstof aan de bodem om te rijpen. Gevolgen zijn een zuurstofarme omgeving in de bodem met negatieve gevolgen voor de bacteriën en organismen in de bodem.

Wat is echte kringlooplandbouw?

Wat is echte kringlooplandbouw?

Femke Wiersma, onze beleidsmedewerker, zette recent in een discussie op het discussieplatform ‘Foodlog’ uiteen wat volgens ons échte kringlooplandbouw is.
De discussie vindt u hier terug: link

Haar bijdrage, waar wij als vereniging volledig achter staan, luidde zo:

Femke Marije Bakhuisen-Wiersma
  • #20 30 mei ’18 10:22

Beste mensen, ik wil me graag even mengen in de discussie. Ik ben sinds enige jaren betrokken bij de Vereniging tot Behoud van Boer&Milieu; (VBBM) die kringlooplandbouw eigenlijk al verschillende decennia op de kaart proberen te zetten, nou blijkbaar lukt dat steeds succesvoller. De vereniging bestaat inmiddels al bijna 30 jaar en heeft veel kennis opgedaan over kringlopen op, met name, melkveehouderijbedrijven.

De aanleiding in de jaren 80 was een aantal boeren die in toenemende mate gezondheidsklachten bij de koeien constateerden. Na een hele zoektocht kwam men tot de conclusie dat het verdwijnen van een belangrijk deel van het koolstofcomponent in de mest (van de grupstal met stro, naar het systeem van loopstallen met drijfmest) en de anaerobe processen in de mestkelders hier de oorzaak van moest zijn. De anaerobe omzetting van eiwitten wordt ook wel ‘rotting’ genoemd. Het heeft onder andere ten gevolge dat er ammoniak wordt geproduceerd (waar vervolgens beleid op gemaakt wordt) maar er ontstaat bijvoorbeeld ook het zeer giftige blauwzuurgas (u weet wel, de ‘B’ van Zyklon B) omdat er zowel ammoniak als methaan in de mest zit.

Sindsdien heeft VBBM steeds meer kennis ontwikkeld over de totale bedrijfskringloop en is tot de conclusie gekomen dat om het écht goed te doen we meer naar de biologie moeten kijken. Die moet leidend zijn. In Nederland is de ingezette lijn met name technisch en chemisch, dit wordt in stand gehouden door zowel overheid als wetenschap. De wetenschap wijst hierbij naar de overheid, die de onderzoeksvragen formuleert, ja wat ze niet gevraagd wordt, onderzoeken ze niet.

Een echte kringloopboer ziet de gehele bedrijfskringloop als een ‘on going’ proces waarbij je met iedere interventie in die kringloop ook effecten op het volgende systeem in die kringloop bewerkstelligt. De bodem staat hierin centraal. Ook onder boeren leeft soms het idee dat je bemest om het gewas te voeden, maar feitelijk voedt je het bodemleven. Slechts enkele nutriënten zijn direct opneembaar door het gewas, de meeste nutriënten wordt door het talrijke bodemleven in een symbiose omgezet waarbij er uitwisseling plaatsvindt tussen schimmels en bacteriën naar het gewas. Eigenlijk is de bodem het microbioom van een agrarisch bedrijf.

Ik las elders op foodlog de stelling dat men een slecht(er) functionerend microbioom bij mensen aan depressies weet te linken: Nou stel je eens voor dat het microbioom van een agrarisch bedrijf, de bodem dus, constant gevoed wordt met mest wat een rottingsproces heeft ondergaan. Is dat het beste voedsel voor het bodemleven en de miljarden micro-organismen van dat microbioom? VBBM denkt van niet. Stop het ook nog eens onder de grond, met de ontstane ammoniak en het blauwzuurgas op de koop toe. Je kunt je voorstellen dat er ook onder de grond een bepaalde monocultuur ontstaan aan bacteriën en schimmels die hun functie onder deze omstandigheden nog uit kunnen voeren. Dit zorgt ervoor dat er een andere (of minder volledige) samenstelling aan bijvoorbeeld aminozuren beschikbaar is voor het gewas. Dus minder gezonde en complete gewassen. En de negatieve spiraal in de kringloop is een feit. VBBM boeren geven hun koeien een rantsoen (eiwitarm, structuurrijk) waardoor er bijvoorbeeld al gemiddeld 1/3e minder ammoniakaal stikstof in de mest zit dan op gangbare bedrijven. Ook ligt de focus op ervoor te zorgen dat mest fermenteert in plaats van ‘rot’ zodat het het kan dienen als het allerbeste en meest geschikte voedsel voor het microbioom, het bodemleven dus.

We moeten volgens VBBM toe naar bronmaatregelen, geen end of pipe maatregelen. Daar pleit VBBM voor, hier komt binnenkort ook een open uiting over waarin bovenstaande uitgebreider wordt toegelicht. Goed kijken naar de biologie en daar optimaal gebruik van maken. Dat is wellicht minder controleerbaar dan bepaalde technische oplossingen, maar ik hoop van harte dat de boeren die hier actief mee bezig zijn, zoals bij VBBM, de ruimte krijgen dit te blijven doen. Bovengronds bemesten is hier een onderdeel van, zo functioneert dat biologisch gezien ook. Dan kan het op de grond eerst netjes worden verspreid door allerlei insecten die de mest aantrekt, die op hun beurt weer dienen als voer voor weidevogels. VBBM legt de link van terugloop van insecten en weidevogels met mestinjectie. Door de biologie zelf te volgen draag je de beste zorg voor alle schakels in de keten op een bedrijfskringloop.

Heel logisch eigenlijk, want de natuur werkt zelf natuurlijk perfect. Wij mensen denken het alleen beter te weten (en op sommige punten kunnen we aanvullen, maar op bepaalde punten maken we meer stuk dan dat we beter maken).